Witaminy warunkują prawidłowe funkcjonowanie wszystkich narządów organizmu i przebieg wielu ważnych dla życia i zdrowia procesów przemiany materii, dlatego powinny być podawane dzieciom zgodnie z indywidualnym zapotrzebowaniem1. Podstawowym i wystarczającym źródłem witamin jest przede wszystkim prawidłowa i urozmaicona dieta1.

Podawanie witamin dzieciom w niektórych sytuacjach może okazać się korzystne. Pojawia się tylko pytanie, kiedy to ma miejsce? Czy trzeba podawać witaminy w trakcie przeziębienia? A może uzupełnianie witamin wskazane jest po antybiotykoterapii na wzmacnianie odporności? Sprawdź, kiedy dziecko może potrzebować dodatkowej porcji witamin. Dowiedz się także, jakie witaminy dla dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym najlepiej wybrać.

Rola witamin w prawidłowym rozwoju dziecka

Witaminy dla dzieci są niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu i utrzymania dobrego stanu zdrowia. Każda z witamin wykazuje inny wpływ na organizm. Dla przykładu witamina A jest niezbędna w procesie widzenia. Stanowi składnik rodopsyny, czyli białka występującego w siatkówce oka biorącego udział w tym procesie. Z kolei witamina D odgrywa istotną rolę w gospodarce wapniowo-fosforanowej, zatem wpływa na metabolizm kości. Od niej zależy także odporność2.

Inną dobrze znaną, również bardzo ważną dla prawidłowego rozwoju dziecka jest witamina C. Jest antyoksydantem, uczestniczy w biosyntezie kolagenu, dodatkowo skraca czas trwania chorób górnych dróg oddechowych, głównie przeziębienia2. Dlatego tak ważne jest, aby dbać o jej prawidłowy poziom szczególnie w okresach zwiększonej zachorowalności na infekcje dróg oddechowych, czyli jesienią i zimą.

Organizm dziecka do prawidłowego funkcjonowania potrzebuje także witamin E i K oraz witamin z grupy B, w tym m.in. tiaminy, niacyny, biotyny i ryboflawiny2.
Zdrowa, dobrze zbilansowana i prawidłowo skomponowana dieta dziecka może wzmocnić organizm oraz zmniejszyć ryzyko rozwoju chorób, a w razie ich wystąpienia skrócić czas ich trwania i ułatwić powrót do zdrowia3.

Witaminy dla dzieci – najważniejsze źródła

Naturalne witaminy dla dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym występują przede wszystkim w diecie. Są szeroko rozpowszechnione w produktach spożywczych zarówno pochodzenia roślinnego, jak i zwierzęcego. Nie ma jednego produktu, który byłby w jednakowym stopniu źródłem wszystkich witamin, dlatego tak ważne jest, aby dieta dziecka była odpowiednio zróżnicowana4.

Źródła witamin w diecie dziecka to4:

  • pokarmy naturalnie zawierające witaminy,
  • żywność specjalne wzbogacana w witaminy,
  • suplementy diety oraz preparaty farmaceutyczne.

Niektóre witaminy są w pewnych ilościach syntetyzowane przez drobnoustroje w przewodzie pokarmowym (np. witamina B1, B6, B9, B12 i witamina K). Witamina D jest produkowana w skórze pod wpływem działania promieni słonecznych, witamina A może powstawać w przewodzie pokarmowym z prowitamin, natomiast witamina B3 może powstawać w ustroju z tryptofanu4.

Kiedy dzieci mogą potrzebować dodatkowych witamin?

Przy zbyt małym spożyciu poszczególnych witamin wraz z pożywieniem mogą pojawić się zakłócenia w funkcjonowaniu organizmu. Stan ten nazywany jest hipowitaminozą. Przy głębokich i trwałych niedoborach witamin może wystąpić zespół chorobowy określany mianem awitaminozy. Zarówno w jednym, jak i drugim przypadku konieczne jest podawanie dzieciom dodatkowych witamin4.

Niedobory witamin u dzieci – jak rozpoznać?

Niedobór poszczególnych witamin u dziecka może manifestować się w różny sposób. Przykładowe objawy zbyt niskiego poziomu witamin w organizmie są następujące2:

  • niedobór witaminy A – zaburzenia w procesie widzenia, zmiany czynnościowe w oku, upośledzenie wzroku;
  • niedobór witaminy D – zaburzenie mineralizacji kości, co prowadzi do krzywicy;
  • niedobór witaminy E – upośledzenie odpowiedzi immunologicznej;
  • niedobór witaminy K – skłonność do krwawień;
  • niedobór witaminy C – osłabienie organizmu, zmęczenie, zwiększona podatność na infekcje, zmniejszenie wydolności fizycznej, trudniejsze gojenie się ran;
  • niedobór witaminy B1 (tiamina) – pogorszenie funkcji poznawczych;
  • niedobór witaminy B2 (ryboflawina) – zapalenie kącików ust, złuszczanie naskórka, zapalenie języka, łojotokowe zapalenie skóry, zaczerwienienie i suchość spojówek;
  • niedobór witaminy B3 (niacyna) – prowadzi do pelagry, której objawami są zmiany skórne, światłowrażliwe zapalenie skóry, bolesność ust oraz języka czy wymioty;
  • niedobór witaminy B6 – egzema, łojotokowe zapalenie skóry, zajady, zapalenie języka, zapalenie jamy ustnej czy zaburzenia neurologiczne;
  • niedobór witaminy B7 (biotyna) – pogorszenie stanu włosów, skóry i paznokci;
  • niedobór witaminy B12 – niedokrwistość.

Czy podawanie dziecku witamin trzeba skonsultować z lekarzem?

Ze względu na duże zróżnicowanie objawów niedoborów poszczególnych witamin rodzice mogą mieć trudność w rozpoznaniu, której witaminy brakuje dziecku. Dlatego w przypadku wystąpienia wyżej opisanych objawów wskazana jest konsultacja z lekarzem. Specjalista może skierować pacjenta na badania, które potwierdzą lub wykluczą niedobór witamin. Na ten podstawie podejmie decyzję o suplementacji.

Lekarz, jeśli uzna to za konieczne, może zalecić witaminy w okresie wzmożonego wzrostu. Niekiedy zaleca też witaminy dla dziecka po antybiotykoterapii celem wzmocnienia odporności.

Warto omówić z lekarzem także inne kwestie, np. jakie podawać witaminy dla dzieci z alergią, które są uczulone na substancje występujące w preparatach farmaceutycznych i suplementach diety. Specjalista ponadto może doradzić, która witamina D dla dziecka z niedoborem będzie najbardziej odpowiednia i w jakiej dawce ją podawać.

Bibliografia:
1. Książyk J., Szczapa J., Witaminy w diecie dziecka, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2016. (https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/zywienie/52608,witaminy-w-diecie-dziecka) (dostęp: 2022.05.17.).
2. Jarosz M., Rychlik E., Stoś K. i in., Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny, 2020.
3. Kościej A., Skotnicka-Graca U., Ozga I., Rola wybranych czynników żywieniowych w kształtowaniu odporności dzieci, Probl Hig Epidemiol 2017, 98(2): 110-117.
4. Przygoda B., Witaminy, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2013. (https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/62899,witaminy) (dostęp: 2022.05.17.).

Korzystanie z serwisu nie zastępuje diagnozy lekarza czy konsultacji farmaceuty, zaleceń lekarza, czy farmaceuty co do przyjmowania leków, a także treści ulotki i Charakterystyki Produktu Leczniczego. Dołożyliśmy wszelkich starań, aby opublikowane opracowania były najwyższej jakości i odpowiadały potrzebom czytelników, a również były zgodne z obowiązującymi przepisami i wytycznymi. Nie ponosimy odpowiedzialności za własne decyzje użytkowników, mogące mieć wpływ na ich zdrowie, prowadzoną działalność gospodarczą lub zawodową.

Rola prawidłowej diety niemowlęcia jest powszechnie znana1. Zdecydowanie mniej za to mówi się o diecie nieco starszych dzieci. A chcąc zapewnić maluchowi optymalne warunki rozwoju, trzeba zatroszczyć się o jego...
Antybiotykoterapia jest zarezerwowana do leczenia chorób bakteryjnych1. Zatem w przypadku stwierdzenia u dziecka choroby o podłożu bakteryjnym lekarz może zdecydować o konieczności wdrożenia antybiotykoterapii. Antybiotyki wpływają na naturalną mikroflorę w przewodzie...
Właściwe żywienie w pierwszym okresie życia powinno pokryć zapotrzebowanie na energię i dostarczyć organizmowi niezbędnych mu składników odżywczych, zapewniających prawidłowy rozwój fizyczny i psychomotoryczny. Ważne dla zdrowia są witaminy. Substancje...