Pod nazwą „witamina A” kryje się grupa związków z grupy karotenoidów, spośród których najważniejszy jest retinol. To witamina kluczowa dla prawidłowego widzenia – ale nie tylko.

Witamina A to składnik, którego niedobór może mieć bardzo poważne konsekwencje. Nie należy jednak lekkomyślnie suplementować tej witaminy, gdyż jej nadmiar również jest bardzo niekorzystny dla zdrowia.

Rola witaminy A w organizmie dziecka

Witamina A, należąca do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, jest składnikiem kluczowym dla prawidłowego widzenia – przy niewystarczającej ilości tej witaminy dochodzi często do pogorszenia widzenia o zmierzchu, czyli tzw. kurzej ślepoty. Nie jest to jednak jedyna funkcja tej witaminy. Jej zadania w organizmie są następujące:

  • uczestniczy w prawidłowym przebiegu procesu wzrostu – bierze udział w różnicowaniu komórek organizmu, a przede wszystkim komórek nabłonka i tkanki kostnej,
  • jest istotna dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego,
  • poprawia zdolności regeneracyjne komórek,
  • ma działanie ochronne na nabłonek skóry i błon śluzowych,
  • pomaga utrzymać prawidłowy stan skóry, włosów i paznokci,
  • bierze udział w syntezie białek i w przemianach lipidów,
  • jest przeciwutleniaczem – chroni organizm przed działaniem wolnych rodników, pełniąc tym samym m.in. rolę czynnika przeciwnowotworowego.

Witamina A wykorzystywana jest ponadto w kosmetyce. Kremy czy maści z witaminą A wykorzystywane są w leczeniu chorób skórnych1.

Objawy i skutki niedoboru witaminy A

Niedobór witaminy A objawia się przede wszystkim zaburzeniami widzenia – zwłaszcza po zmroku, czyli wspomnianą „kurzą ślepotą”. Z czasem dojść może do poważnych zaburzeń oraz uszkodzeń wzroku. Szacuje się, że na całym świecie zmaga się z nimi ok. 14 mln dzieci w wieku przed rozpoczęciem nauki szkolnej. Część z nich traci wzrok bezpowrotnie. Dotyczy to głównie dzieci z krajów Afryki i Azji. Poza ryzykiem ślepoty, chroniczny niedobór witaminy A osłabia układ odpornościowy, przez co dzieci częściej zapadają na choroby układu oddechowego czy odrę2.

Niedobór witaminy A przyczynia się ponadto do zwyrodnień nabłonka wyściełającego błony śluzowe dróg oddechowych oraz przewodu pokarmowego i zmian w obrębie układu nerwowego. W przypadku dzieci niedobór witaminy A może dodatkowo wpłynąć na spowolnienie lub zahamowanie procesu wzrostu3.

Typowymi objawami niewystarczającej ilości witaminy A w organizmie są suchość spojówek i rogówek, zgrubienia w obrębie spojówek, podatność na rozwój procesów zapalnych brzegów powiek, suchość skóry, łamliwość i wypadanie włosów, nadmierne rogowacenie naskórka4.

Jakie produkty są bogate w witaminę A?

Źródeł witaminy A w diecie jest wiele, zarówno wśród produktów pochodzenia zwierzęcego, jak i roślinnego. W produktach zwierzęcych witamina ta występuje w formie retinolu. Najwięcej retinolu zawierają podroby, niektóre gatunki ryb (np. łosoś, makrela), jaja. Znaleźć go można również w nabiale (zwłaszcza w serze żółtym, serach dojrzewających, maśle).

W produktach roślinnych natomiast witamina A ma formę karotenoidów, głównie b-karotenu. Znajdziemy go przede wszystkim w marchwi (to najbogatsze źródło roślinne), szpinaku, jarmużu, natce pietruszki, czerwonej papryce, pomidorach, sałacie, morelach, brzoskwiniach, śliwkach, wiśniach5.

Witamina A dla dzieci – kiedy ją suplementować?

Z suplementacją witaminy A należy uważać, ponieważ jej nadmiar może być równie groźny co niedobór. Witamina A gromadzi się w wątrobie, stąd też hiperwitaminoza A może objawiać się powiększeniem tego narządu oraz zażółceniem skóry. Nadmiar witaminy A jest toksyczny, a do symptomów zatrucia należą np. nadpobudliwość, bóle głowy, choroby skóry (nadmierna suchość skóry), zaburzenia widzenia czy senność ogólne osłabienie6.

Niemowlęta i małe dzieci w wieku do 3 lat powinny przyjmować 1000 IU (300 mcg) witaminy A na dobę (nie więcej niż 2000 IU). Dzieci w wieku od 4 do 8 lat potrzebują 400 mcg witaminy A dziennie (1320 IU), dzieci między 9. a 13. rokiem życia – 600 mcg7.

Zapotrzebowanie na witaminę A rośnie u kobiet w ciąży i w okresie karmienia. Zbyt mała podaż tej witaminy skutkuje ryzykiem niedoboru jej u dziecka. Wówczas również wskazane jest podawanie dziecku witaminy A, w konsultacji z lekarzem8.

Bibliografia
1. Marta Bajcer, Paulina Cwil, Bernadeta Kania, Emilia Maślanka, Wpływ witamin antyoksydacyjnych na skórę i ich znaczenie w kosmetologii, STUDENCKIE ZESZYTY NAUKOWE KOSMETOLOGIA Nr 1 (1)/2016, s. 41
2. Światowa kampania podawania witaminy A ocaliła życie prawie miliona dzieci – ogłosił UNICEF, https://www.esculap.com/news/87159/wiatowa-kampania-podawania-witaminy-a-ocalia-ycie-prawie-miliona-dzieci-ogosi-unicef, dostęp: 21.11.21
3. B. Przygoda, Witamina A, https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/62900,witamina-a, dostęp: 21.11.21
4. P. Gmachowski, Witamina A – rola w organizmie, źródła, suplementacja, https://www.doz.pl/czytelnia/a15852-Witamina_A__rola_w_organizmie_zrodla_suplementacja, dostęp: 21.11.2
5. B. Przygoda, Witamina A, https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/62900,witamina-a, dostęp: 21.11.21; P. Gmachowski, Witamina A – rola w organizmie, źródła, suplementacja, https://www.doz.pl/czytelnia/a15852-Witamina_A__rola_w_organizmie_zrodla_suplementacja, dostęp: 21.11.21
6. B. Przygoda, Witamina A, https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/62900,witamina-a, dostęp: 21.11.21
7. P. Nowak, Witamina A dla dzieci, https://parenting.pl/witamina-a-dla-dzieci, dostęp: 21.11.21
8. P. Nowak, Witamina A dla dzieci, https://parenting.pl/witamina-a-dla-dzieci, dostęp: 21.11.21

Korzystanie z serwisu nie zastępuje diagnozy lekarza czy konsultacji farmaceuty, zaleceń lekarza, czy farmaceuty co do przyjmowania leków, a także treści ulotki i Charakterystyki Produktu Leczniczego. Dołożyliśmy wszelkich starań, aby opublikowane opracowania były najwyższej jakości i odpowiadały potrzebom czytelników, a również były zgodne z obowiązującymi przepisami i wytycznymi. Nie ponosimy odpowiedzialności za własne decyzje użytkowników, mogące mieć wpływ na ich zdrowie, prowadzoną działalność gospodarczą lub zawodową.

Rola prawidłowej diety niemowlęcia jest powszechnie znana1. Zdecydowanie mniej za to mówi się o diecie nieco starszych dzieci. A chcąc zapewnić maluchowi optymalne warunki rozwoju, trzeba zatroszczyć się o jego...
Gdy dzieci rosną i intensywnie się rozwijają, należy dostarczać im odpowiednie ilości witamin1. Źródłem witamin, minerałów i innych ważnych dla ich prawidłowego rozwoju związków powinna być odpowiednio zbilansowana dieta1. W niektórych...
Właściwe żywienie w pierwszym okresie życia powinno pokryć zapotrzebowanie na energię i dostarczyć organizmowi niezbędnych mu składników odżywczych, zapewniających prawidłowy rozwój fizyczny i psychomotoryczny. Ważne dla zdrowia są witaminy. Substancje...