Witamina C (kwas askorbinowy, kwas L-askorbinowy, kwas askorbowy) to witamina niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu, znajduje zastosowanie w medycynie oraz kosmetyce. Bierze udział w produkcji kolagenu, zapewnia prawidłowe działanie układu nerwowego. Witamina C stosowana w ramach profilaktyki może zmniejszyć objawy przeziębienia i skrócić czas trwania choroby4. Człowiek nie ma zdolności jej wytwarzania1, więc dzienna dawka witaminy C musi być dostarczana wraz z pożywieniem. Najlepsze źródła witaminy C to przede wszystkim owoce i warzywa2. Dowiedz się, w jakich procesach fizjologicznych bierze udział witamina C i jakie są objawy niedoboru.

Witamina C (kwas askorbinowy) – właściwości

Kwas askorbinowy to związek rozpuszczalny w wodzie, znany jako witamina C. Jedną z najważniejszych funkcji witaminy C w organizmie człowieka jest jej udział w ważnych reakcjach enzymatycznych przeprowadzanych przez komórki budujące ciało. Kolejną równie ważną aktywnością biologiczną witaminy C jest antyoksydacja. Związek ten jest jednym z najważniejszych naturalnych antyoksydantów występujących w żywych komórkach. Głównym zadaniem witaminy C jest neutralizacja nadmiaru wolnych rodników, które mogą prowadzić do uszkodzeń białek, lipidów i DNA. Jej cenne właściwości od dawna są wykorzystywane w medycynie i kosmetologii.

W niektórych źródłach można przeczytać, że wyłącznie witamina C lewoskrętna ma działanie prozdrowotne, natomiast prawoskrętna nie działa albo wręcz szkodzi. Stwierdzenia te są błędne i wynikają z niezrozumienia nazewnictwa1. Warto wiedzieć, że cząsteczka uznawana za witaminę C posiada konfigurację względną L (mylnie utożsamianą z lewoskrętnością) oraz właściwość optyczną (+), która odnosi się do prawoskrętności1.

Rola witaminy C w organizmie

Witamina C jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Bierze udział w takich procesach fizjologicznych jak1,2:

  • ochrona białek, lipidów i DNA przed uszkodzeniem oksydacyjnym,
  • prawidłowe funkcjonowanie naczyń krwionośnych, kości, chrząstki, skóry, zębów i dziąseł,
  • synteza kolagenu, hormonów steroidowych i karnityny,
  • utrzymanie prawidłowych funkcji tkanki łącznej,
  • przemiana aminokwasów,
  • przyswajanie żelaza niehemowego,
  • prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i układu odpornościowego,
  • utrzymywanie prawidłowego metabolizmu energetycznego.

Dodatkowo witamina C jako przeciwutleniacz pełni ochronną funkcję w chorobach serca i naczyń krwionośnych3. Działa łagodząco i skraca czas trwania chorób górnych dróg oddechowych, zwłaszcza przeziębienia. Witamina C zmniejsza także objawy infekcji4.

Naturalna witamina C – źródła

Witamina C występuje głównie w produktach pochodzenia naturalnego takich jak owoce i warzywa. Największa zawartość witaminy C jest w natce pietruszki, czarnych porzeczkach, kiwi, czerwonej papryce, owocach cytrusowych, truskawkach i warzywach kapustnych2,4.

Przyswajanie witaminy C w dużej mierze zależy od postaci produktów, w jakiej je zjadamy. Powodem jest duża wrażliwość na działanie podwyższonej temperatury. Oznacza to, że najwięcej witaminy C jest w produktach surowych, niepoddanych obróbce termicznej i właśnie takie należy jeść w dużych ilościach4.

Objawy i skutki uboczne niedoboru witaminy C

Najczęściej występujące skutki niedoboru witaminy C to2:

  • osłabienie naczyń krwionośnych,
  • krwawe wybroczyny w różnych narządach,
  • zaburzenia w produkcji kolagenu,
  • zaburzenia w przemianie kwasów tłuszczowych i cholesterolu,
  • niedokrwistość,
  • zmniejszona odporność na infekcje,
  • bóle mięśni,
  • ogólne osłabienie organizmu,
  • zmniejszenie apetytu,
  • zmiany w dziąsłach (obrzmienie, krwawienie).

Niedobór witaminy C – przyczyny

Wśród możliwych przyczyn niedoboru witaminy C w organizmie wymienia się m.in.4:

  • stosowanie mało urozmaiconej diety,
  • zespół złego wchłaniania,
  • niewydolność nerek,
  • choroby nowotworowe,
  • palenie tytoniu,
  • nadużywanie alkoholu,
  • zażywanie narkotyków,

Zapotrzebowanie na witaminę C wzrasta u kobiet w ciąży i karmiących, w różnych stanach chorobowych, przy nadciśnieniu tętniczym, u diabetyków, a także w stresie. Z kolei na wchłanianie witaminy C wpływają wymioty, zaburzenia czynności jelit, brak łaknienia, palenie tytoniu i przyjmowanie niektórych leków (np.aspiryny)4.

Konsekwencje nadmiaru witaminy C

Witamina C nie ma działania toksycznego, dlatego nadmiar kwasu askorbinowego nie stanowi zagrożenia. Ponadto przedawkowanie witaminy C w postaci pokarmowej nie jest możliwe. Warto mieć jednak świadomość, że związek ten spożywany w większych ilościach może powodować dolegliwości ze strony układu pokarmowego i prowadzić do powstawania kamieni nerkowych. Stosowanie większych dawek witaminy C może ponadto skutkować częstszym oddawaniem moczu2,4.

Uzupełnianie witaminy C

Podstawowym źródłem witaminy C jest odpowiednio zróżnicowana i zbilansowana dieta. Istnieją jednak sytuacje, kiedy dodatkowe przyjmowanie witaminy C jest wskazane. Dotyczy to zwłaszcza leczenia stanów niedoboru witaminy C i profilaktyki chorób wywołanych niedoborem witaminy C, przede wszystkim szkorbutu i jego wstępnych objawów, a także choroby Moellera-Barlowa. O odpowiedni poziom witaminy C należy zadbać również w okresie rekonwalescencji czy przy stosowaniu diety ubogiej w ten związek, głównie u niemowląt karmionych sztucznie5. We wszystkich tych przypadkach stosować można Juvit C.

Juvit C to witamina C dla dzieci w postaci kropli doustnych. Substancją czynną leku jest kwas askorbowy w ilości 100 mg w 1 ml. 5.

Produkt należy podawać doustnie albo do pokarmu czy napoju. Dawkowanie witaminy C zależy od wieku dziecka5:

  • niemowlęta i małe dzieci (od 28. dnia życia do końca 24. miesiąca życia) – 5-8 kropli raz na dobę,
  • dzieci od 3. do 11. roku życia – 10 kropli raz na dobę,
  • młodzież (od 12. roku życia) i dorośli – 15-20 kropli raz na dobę.

W razie jakichkolwiek wątpliwości dotyczących stosowania Juvit C warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Bibliografia
1. Dobosz A., Witamina C. Fakty i mity, Świat Przemysłu Farmaceutycznego, 1/2016, 76-81.
2. Przygoda B., Witamina C, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2012 (witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/63300,witamina-c (dostęp: 2022.10.14.).
3. Janda K., Kasprzak M., Wolska J., Witamina C – budowa, właściwości, funkcje i występowanie, Pom J Life Sci 2015, 61, 4, 419-425.
4. Jarosz M., Rychlik E., Stoś K. i in., Normy żywienia dla populacji polski i ich zastosowanie, Państwowy Zakład Higieny, 2020.
5. ChPL Juvit C (dostęp: 2022.07.13.).

Korzystanie z serwisu nie zastępuje diagnozy lekarza czy konsultacji farmaceuty, zaleceń lekarza, czy farmaceuty co do przyjmowania leków, a także treści ulotki i Charakterystyki Produktu Leczniczego. Dołożyliśmy wszelkich starań, aby opublikowane opracowania były najwyższej jakości i odpowiadały potrzebom czytelników, a również były zgodne z obowiązującymi przepisami i wytycznymi. Nie ponosimy odpowiedzialności za własne decyzje użytkowników, mogące mieć wpływ na ich zdrowie, prowadzoną działalność gospodarczą lub zawodową.

Witamina C stanowi niezbędny składnik codziennego pożywienia niemowlaka, ponieważ warunkuje prawidłowe funkcjonowanie organizmu1. Jest związkiem egzogennym, zatem organizm jej nie syntetyzuje. Oznacza to, że musi być podawana z pokarmem1. Rolą...
Witamina C (kwas askorbinowy) to mieszanina kwasów L-askorbinowego i L-hydroaskorbinowego1. Jest niezbędna do prawidłowego przebiegu różnych procesów zachodzących w ludzkim organizmie2. Człowiek nie jest w stanie jej syntetyzować ani nie...
Witamina C jest witaminą, której organizm nie syntetyzuje, jak również nie ma zdolności jej magazynowania. Musi być ona regularnie dostarczana do organizmu wraz z pożywieniem, a w przypadku większych niedoborów...