Witamina C (kwas askorbinowy) to mieszanina kwasów L-askorbinowego i L-hydroaskorbinowego1. Jest niezbędna do prawidłowego przebiegu różnych procesów zachodzących w ludzkim organizmie2. Człowiek nie jest w stanie jej syntetyzować ani nie ma zdolności jej magazynowania, dlatego musi być dostarczana z pożywieniem zgodnie z zapotrzebowaniem3. Dowiedz się, jak witamina C wpływa na organizm i do czego może doprowadzić jej niedobór.

Witamina C – znaczenie dla organizmu

Witamina C jest związkiem bardzo aktywnym biologicznie. Uczestniczy w bardzo wielu istotnych reakcjach i przemianach, stymulując różne procesy biochemiczne w ludzkim organizmie4. Przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu krążenia, immunologicznego i nerwowego, a także do utrzymania prawidłowego stanu skóry i układu ruchu2. Jest to witamina wpływająca na proces gojenia ran3 – jej niedobór może sprawić, że rany trudniej się będą goić.

Witamina C zapobiega powstawaniu stresu oksydacyjnego, który wpływa na powstawanie chorób takich jak nowotwory, choroba sercowonaczyniowa, nadciśnienie, udar czy choroby neurodegeneracyjne5. Działa łagodząco na objawy chorób górnych dróg oddechowych, a także skraca czas ich trwania, zwłaszcza przeziębienia1.

Jakie funkcje pełni witamina C w organizmie?

Witamina C wpływa na stan zdrowia człowieka. Bierze udział w takich procesach jak3:

  • synteza kolagenu, hormonów steroidowych i karnityny, co wpływa na procesy gojenia się ran i zrastania kości (dlatego mówi się, że jest to witamina przyspieszająca gojenie ran),
  • przemiana aminokwasów,
  • wchłanianie niehemowego żelaza oraz gromadzenie tego pierwiastka w szpiku kostnym, śledzionie i wątrobie,
  • metabolizm tłuszczów, cholesterolu i kwasów żółciowych,
  • zachowanie potencjału oksydacyjno-redukcyjnego w komórce i w transporcie elektronów,
  • poprawa odporności organizmu na choroby bakteryjne i wirusowe,
  • niszczenie rodnika tlenowego, hydroksylowego, tlenu singletowego oraz nadtlenków,
  • działanie ochronne względem witaminy E.

Widać zatem, że witamina C jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu.

Najlepsze źródła witaminy C

Organizm ludzki nie ma zdolności wytwarzania witaminy C, dlatego musi być ona dostarczana wraz z pożywieniem. Źródła witaminy C w diecie to przede wszystkim warzywa i owoce. Duże ilości tej witaminy występują w natce pietruszki, czerwonej papryce, brukselce, brokułach, czarnej porzeczce, truskawkach, kiwi, owocach cytrusowych i warzywach kapustnych1,3.

Znaczenie ma, nie tylko co jemy, ale również, w jaki sposób to podajemy, ponieważ witamina C jest jedną z najbardziej labilnych, co oznacza, że jest wrażliwa np. na działanie podwyższonej temperatury i tlenu1. Woda i ciepło mogą więc zmniejszać jej stężenie w żywności. Najbardziej szkodliwe pod tym względem jest gotowanie. Zatem, chcąc dostarczyć organizmowi odpowiednią dla niego porcję witaminy C, najlepiej spożywać warzywa i owoce w postaci surowej.

Witamina C – dawkowanie

Zapotrzebowanie na witaminę C zależy od wielu czynników, w tym przede wszystkim od trybu życia, wieku i stanu zdrowia2. Wzrasta przede wszystkim u kobiet w ciąży i karmiących, jak również w różnych stanach chorobowych, przy nadciśnieniu tętniczym czy cukrzycy. Wyższe zapotrzebowanie na witaminę C występuje także u osób, które ciągle żyją w stresie lub palą tytoń1.

W poniższej tabeli przedstawiono normy na witaminę C, ustalone na poziomie średniego zapotrzebowania (EAR), zalecanego spożycia (RDA) i wystarczającego spożycia (AI)1.

 

 

Grupa, płeć, wiek

mg witaminy C/osobę/dobę

EAR RDA AI
Niemowlęta (0–11 miesięcy) 20
Dzieci 1–3 lat 30 40
Dzieci 4–12 lat 40 50
Dziewczęta 13–18 lat 55 65
Chłopcy 13–18 lat 65 75
Kobiety 19–75< lat 60 75
Mężczyźni 19–75< lat 75 90
Kobiety w ciąży
< 19 lat
≥ 19 lat
65
70
80
85
Kobiety karmiące piersią
< 19 lat
≥ 19 lat
95
100
115
120

Objawy niedoboru witaminy C

W zależności od ilości dostarczonej z pożywieniem witaminy C, a także od indywidualnych reakcji organizmu na jej niedostateczne spożycie, niedobór tej witaminy może objawiać się w różny sposób3. Najczęstsze objawy niedoboru witaminy C to3,4:

  • osłabienie organizmu,
  • zwiększona podatność na infekcje,
  • trudno gojące się rany,
  • osłabienie naczyń włosowatych i występowanie krwawych wybroczyn w różnych narządach,
  • niedokrwistość,
  • krwawienie z dziąseł,
  • zaburzenia w tworzeniu kolagenu,
  • zaburzenia w przemianie kwasów tłuszczowych i cholesterolu,
  • nieustanne zmęczenie,
  • bóle mięśni,
  • brak apetytu.

Skutkiem całkowitego braku witaminy C jest szkorbut, czyli stan głębokiego niedoboru tej witaminy, który obecnie występuje bardzo rzadko4.

Niedobór witaminy C – jak leczyć?

W przypadku podejrzenia niedoboru witaminy C należy zgłosić się do lekarza i wykonać badania krwi, które pozwolą ocenić jej ilość w organizmie. Leczenie potwierdzonego niedoboru witaminy C polega na jej uzupełnianiu najczęściej przy pomocy tabletek.

Do leczenia stanów niedoboru witaminy C i profilaktyki chorób wywołanych niedoborem witaminy C takich jak szkorbut i jego wstępnych objawów, choroby Moellera-Barlowa, w okresie rekonwalescencji, przy stosowaniu diety ubogiej w witaminę C, zwłaszcza u niemowląt karmionych sztucznie, przeznaczony jest Juvit C. Jest to produkt szczególnie zalecany dla dzieci. Substancją czynną leku jest kwas askorbowy w ilości 100 mg w 1 ml kropli6.

Juvit C występuje w formie roztworu. Podaje się go przy pomocy kroplomierza, dzięki czemu dawkowanie jest bardzo proste. Przy dawkowaniu 8 kropli na dobę 1 opakowanie wystarcza na 100 dni stosowania. Juvit C to lek, który można kupić w aptece bez recepty6.

Bibliografia:
1. Jarosz M., Rychlik E., Stoś K. i in., Normy żywienia dla populacji Polski i ich zastosowanie, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny, 2020.
2. Zawada K., Znaczenie witaminy C dla organizmu człowieka, Herbalism nr 1(2)/2016, 22-34.
3. Przygoda B., Witamina C, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2012.
4. Janda K., Kasprzak M., Wolska J., Witamina C – budowa, właściwości, funkcje i występowanie, Pom J Life Sci 2015, 61, 4, 419–425.
5. Maćkowiak K., Torliński L., Współczesne poglądy na rolę witaminy C w fizjologii i patologii człowieka, Nowiny Lekarskie 2007, 76, 4, 349-356.
6. ChPL Juvit C (dostęp: 2022.03.29.).

Korzystanie z serwisu nie zastępuje diagnozy lekarza czy konsultacji farmaceuty, zaleceń lekarza, czy farmaceuty co do przyjmowania leków, a także treści ulotki i Charakterystyki Produktu Leczniczego. Dołożyliśmy wszelkich starań, aby opublikowane opracowania były najwyższej jakości i odpowiadały potrzebom czytelników, a również były zgodne z obowiązującymi przepisami i wytycznymi. Nie ponosimy odpowiedzialności za własne decyzje użytkowników, mogące mieć wpływ na ich zdrowie, prowadzoną działalność gospodarczą lub zawodową.

Witamina C stanowi niezbędny składnik codziennego pożywienia niemowlaka, ponieważ warunkuje prawidłowe funkcjonowanie organizmu1. Jest związkiem egzogennym, zatem organizm jej nie syntetyzuje. Oznacza to, że musi być podawana z pokarmem1. Rolą...
Witamina C jest witaminą, której organizm nie syntetyzuje, jak również nie ma zdolności jej magazynowania. Musi być ona regularnie dostarczana do organizmu wraz z pożywieniem, a w przypadku większych niedoborów...
Witamina C jest najbardziej znaną i popularną witaminą, wykazującą wielokierunkowe działanie na organizm człowieka1. Została nazwana kwasem askorbinowym, ponieważ jej niedobór wywołuje szkorbut, choć dzisiaj choroba ta praktycznie nie występuje1....