Normy poziomu witaminy D3 u dzieci, kiedy zacząć ją suplementować?

Witamina D3, zwana „witaminą słońca”, jest niezwykle istotna dla prawidłowego wzrostu i rozwoju dzieci już od pierwszych miesięcy ich życia. Wytwarzana jest w skórze pod wpływem promieni słonecznych. Dlatego też w naszej strefie klimatycznej, w okresie jesienno-zimowym, dzieci są szczególnie narażone na jej niedobory. Ilość witaminy D3 w diecie niemowląt i starszych dzieci również nie jest wystarczająca by pokryć zapotrzebowanie. Kiedy zaleca się suplementowanie witaminy D3 dzieciom i jakie ilości witaminy są niezbędne, by spełnić zalecane przez specjalistów normy?

Norma witaminy D3 – jaki poziom witaminy D3 u dzieci jest optymalny?

Optymalny poziom witaminy D3 , określany jest na podstawie stężenia 25 (OH)D. W populacji ogólnej nie ma wskazań do rutynowego oznaczania tego parametru, ale może być to zalecone przez lekarza w określonych grupach ryzyka niedoborów. Optymalny poziom 25(OH)D wynosi 30–50 ng/ml1.

Niski poziom witaminy D3 – kiedy można o nim mówić? Jakie są objawy?

Objawami niedoboru witaminy D3 u dzieci mogą być m.in. problemy z układem kostnym, próchnica zębów czy zaburzenia wzrostu. U niemowląt może występować dłuższe niż zwykle zrastanie się ciemiączka czy wydatne guzy czołowe.

Niski poziom witaminy D3 ma też wpływ na funkcjonowanie układu immunologicznego – dzieci z objawami niedoboru częściej łapią infekcje2.

Sprawdź, jakie mogą być inne objawy niedoboru witaminy D3 w organizmie dziecka >>

Nadmiar witaminy D3 – kiedy można o nim mówić? Jakie są objawy?

Toksyczne działanie witaminy D3, związane najczęściej z jej przedawkowaniem, jest zjawiskiem rzadko spotykanym w praktyce klinicznej, ale warto poznać objawy wskazujące na zbyt wysoki poziom tej witaminy w organizmie.

O toksycznym działaniu witaminy D3, mówimy w momencie, w którym stężenie w organizmie przekracza 100 ng/ml1.

Objawy kliniczne zatrucia witaminą D są związane z podwyższonym stężeniem wapnia (hiperkalcemią) i obejmują m.in.1:

  • zmęczenie, osłabienie,
  • dezorientację, trudności w koncentracji,
  • senność, apatię,
  • wymioty, zaparcia,
  • nadmierne oddawanie moczu (wielomocz),
  • zwiększone pragnienie (polidypsja).

Suplementacja witaminy D3 – od kiedy i ile podawać dzieciom?

Suplementacja witaminy D3 jest rekomendowana szczególnie niemowlętom i dzieciom w okresie rozwoju i wzrostu1:

• noworodkom i niemowlętom (od urodzenia do 12 miesiąca życia) – bez względu na sposób karmienia (pokarm matki lub mleko modyfikowane) już od pierwszych dni życia,
• dzieciom i nastolatkom (1-18 lat) – w zależności od masy ciała w okresie od września do kwietnia lub przez cały rok, jeśli synteza skórna jest niewystarczająca.

Dlaczego witamina D3 powinna być suplementowana?

Należy suplementować witaminę D3, aby wspomóc prawidłowy rozwój dziecka i zapobiec chorobom wynikającym z jej niedoborów witaminy, takim jak krzywica czy problemy ze szkliwem. Witamina D3 ma bowiem kluczowy wpływ na prawidłowy rozwój i mineralizację kości w okresie wzrostu dziecka.

Jak przeliczać zawartość witaminy D3 w suplementach diety

Preparaty z witaminą D3 posiadają oznaczenia wskazujące na zawartość witaminy w produkcie. Najczęściej do określenia stężenia używa się stosowanych międzynarodowo standaryzowanych wielkości – I.U. albo j.m.

Przyjmuje się, że 1 mikrogram (oznaczony jako µg) witaminy D to 40 jednostek międzynarodowych (oznaczonych jako I.U. albo j.m.).

Zatem jeśli:
1 µg = 1 mikrogram = 1 mcg = 40 j. = 40 I.U.

To:
2,5 µg = 100 j. witaminy D (2,5*40=100)
10 µg = 400 j. witaminy D (10*40=400)
50 µg = 2000 j. witaminy D (50*40=2000)

Nowe wytyczne suplementacji witaminy D3 – jaka ilość witaminy D dla dzieci będzie odpowiednia?

Profilaktyczna ilość witaminy D3 rekomendowana do suplementowania dzieciom, powinna być uzależniona od:

• wieku i wagi,
• pory roku,
• ekspozycji na słońce,
• diety,
• trybu życia.

Zasady suplementacji według wytycznych1:

  • Witamina D3 dla noworodków i niemowląt do 6. miesiąca życia
    Niezależnie od sposobu karmienia zaleca się dostarczenie 400 j.m./dobę noworodkom i niemowlętom do 6. miesiąca życia już od pierwszych dni życia.
  • Witamina D3 dla niemowląt od 6. do 12. miesiąca życia
    Rekomendowana ilość witaminy D3 dla niemowląt od 6. do 12. miesiąca życia wynosi 400-600 j.m./dobę.
  • Witamina D3 dla dzieci powyżej roku (do 18 lat)
    W przypadku dzieci powyżej roku, suplementacja witaminą D w okresie maja do września nie jest konieczna, jeżeli są spełnione wytyczne dotyczące przebywania na słońcu. W pozostałych miesiącach lub gdy nie są spełnione zalecenia dotyczące przebywania na słońcu, należy wprowadzić suplementację.
    W przypadku dzieci w wieku 1-10 lat zalecana ilość witaminy D3 to 600-1000 j.m./dobę w zależności od masy ciała i podaży witaminy w diecie. W przypadku stwierdzenia nadwagi lub otyłości, ilość zwiększa się odpowiednio do 1600-4000 j.m./dobę w zależności od stopnia otyłości3 .
    W przypadku młodzieży (11-18 lat) zalecana ilość witaminy D to 800-2000 IU/dobę w zależności od masy ciała oraz podaży witaminy w diecie. U nastolatków z otyłością wymagana jest suplementacja w dawce 1600-4000 IU/dobę, w zależności od stopnia otyłości3.

Suplementacja witaminy D3 – jaka forma będzie odpowiednia dla niemowląt i dzieci?

Najbardziej wygodną formą witaminy D3 dla dzieci są preparaty w postaci płynnej – podawane przy pomocy pompki dozującej. Taka forma zapewnia:

  • bezpieczeństwo podania – uniknięcie przypadkowego połknięcia kapsułki twist-off,
  • higienę podania – aplikacja bezpośrednio do buzi dziecka,
  • precyzję dawkowania,
  • umożliwia w łatwy sposób zwiększenie dawki co 200 j.m. w zależności od zaleceń lekarza.

Witamina D3 w kroplach dla dzieci – sprawdź korzyści ze stosowania pompki dozującej >>

1 Rusińska A i in. Zasady suplementacji i leczenia witaminą D – nowelizacja 2018 r. Postępy Neonatologii 2018; 24(1): 1-24

2 Czech-Kowalska J. Suplementacja witaminą D u dzieci – wskazówki praktyczne. Forum Pediatrii Praktycznej. https://forumpediatrii.pl/artykul/suplementacja-witamina-d-u-dzieci-wskazowki-praktyczne. Data dostępu: 19.01.2021 r.

3 Witamina D: Rekomendacje dawkowania w populacji osób zdrowych oraz w grupach ryzyka deficytów – wytyczne dla Europy Środkowej 2013. Standardy Medyczne Pediatria 2013 T.10 573-578.