Przyczyn pojawienia się kataru u niemowląt może być wiele, i zwykle są to niegroźne infekcje. Dla malutkiego dziecka jest to jednak problem wywołujący rozdrażnienie, płacz, obniżenie apetytu. Skąd się bierze katar u niemowląt, jak go leczyć, i czy można w ogóle mu zapobiec?

Katar występuje u niemowląt dość często, co jednak nie znaczy, że należy go lekceważyć. Nieleczony, może prowadzić nie tylko do przedłużającego się dyskomfortu dziecka, ale także do rozmaitych powikłań.

Za katar u niemowląt zwykle odpowiedzialne są infekcje wirusowe (najczęściej sprawcami są tu rhinowirusy, odpowiadające za przeziębienia również u dorosłych)1. Rzadziej występuje u niemowląt katar u podłożu bakteryjnym – raczej jeśli przybierze postać przewlekłą, a także grzybiczym czy alergicznym2.

Nieleczony katar u niemowlaka – możliwe powikłania

Katar u niemowląt rzadko ma groźne następstwa, natomiast każde powikłanie czy choćby przedłużanie się infekcji jest dla dziecka męczące. Już sam zatkany nos u niemowlaka może być przyczyną złego samopoczucia dziecka i nieprzespanych nocy.

Najczęstszym powikłaniem kataru u niemowląt są podrażnienia skóry w okolicy nosa. W tym przypadku można zastosować łagodzący i gojący preparat z arniką, alantoiną bądź rumiankiem w postaci żelu lub maści.

Do innych powikłań należy podrażnienie i krwawienie z błony śluzowej nosa. Zdarza się głównie na skutek odciągania kataru przez rodziców – dlatego przy tego typu zabiegach należy być bardzo ostrożnym.

Groźniejsze powikłania mogą wystąpić, jeśli katar infekcyjny u dziecka zostanie zignorowany. Ponieważ układ immunologiczny niemowląt jest jeszcze nie w pełni rozwinięty, tak małe dzieci są bardziej narażone na rozprzestrzenienie się infekcji z samej śluzówki nosa do gardła, zatok przynosowych czy ucha środkowego. W takim przypadku maluch może być rozdrażniony, płakać z powodu bólu, pojawi się ponadto gorączka. Należy wówczas skonsultować się z lekarzem3.

Ostry infekcyjny katar wirusowy może skończyć się nadkażeniem bakteryjnym – katar przybiera wówczas postać przewlekłą, jest gęsty (śluzowo-ropny), a towarzyszą mu takie objawy jak gorączka, kaszel, zaburzenia oddychania w postaci tzw. sapki. Katar bakteryjny może być również następstwem obecności ciała obcego w nosie4.

Na co zwrócić uwagę?

Katarowi u niemowlaka nie muszą towarzyszyć żadne dodatkowe objawy, jednak jeśli wystąpi wysoka gorączka, a dziecko jest bardzo niespokojne, lub pojawiają się dodatkowe symptomy, jak obrzęk w okolicach oczodołów, nie czekaj ze zgłoszeniem się do lekarza.

U malutkich dzieci zawsze warto ponadto zwrócić uwagę, czy do nosa nie dostało się ciało obce – zwłaszcza, jeśli wyciek z nosa jest jednostronny.

Zabarwienie wydzieliny z nosa nie ma znaczenia przy rozpoznawaniu podłoża kataru. Żółty czy zielony katar u niemowlaka nie wskazują na wirusowy czy bakteryjny charakter infekcji. Natomiast nieprzyjemny zapach wydzieliny może świadczyć o nadkażeniu bakteryjnym infekcji pierwotnie wywołanej przez inne czynniki, np. wirusy.

Nie musisz niepokoić się zmniejszonym apetytem u dziecka – to naturalne w trakcie infekcji, ponieważ niemowlę oddycha głównie przez nos. Zatkanie nosa utrudnia pobieranie pokarmu, przez co dziecko szybciej męczy się w trakcie karmienia.

Również pokasływanie to najczęściej skutek tego, że dziecko zaczyna w nienaturalny dla siebie sposób oddychać przez usta. Prowadzi to do wysuszenia błony śluzowej gardła i suchego kaszlu. Wystąpić może także kaszel mokry – na skutek spływającej po tylnej ścianie gardła wydzieliny. Uporczywy kaszel jest jednak wskazaniem do konsultacji lekarskiej

Wodnisty katar u niemowlaka, częste kichanie, a dodatkowo świąd nosa i oczu, zapalenie spojówek – świadczą o alergicznym podłożu kataru.

Leczenie kataru u niemowląt

Co na katar u niemowlaka? Lista preparatów farmakologicznych na katar, które można stosować u noworodków, jest dość krótka. Można tu wymienić m.in. krople do nosa z oksymetazoliną, które stosuje się maksymalnie przez 3–5 dni. Zwężają one naczynia krwionośne, zmniejszając tym samym obrzęk błony śluzowej nosa.

W objawowym leczeniu kataru zaleca się przede wszystkim następujące sposoby na katar u niemowlaka:

  • inhalacje solą fizjologiczną,
  • odsysanie wydzieliny z nosa przy pomocy aspiratora,
  • utrzymanie odpowiedniego poziomu nawilżenia powietrza w pomieszczeniu (ok. 60%),
  • zakraplanie do nosa roztworu izotonicznego soli morskiej lub soli fizjologicznej,
  • maść majerankowa do smarowania okolicy nozdrzy (ale nigdy ich wnętrza!),
  • stosowanie plastrów do aromaterapii dla dzieci – zawierają one olejki eteryczne, które ułatwiają dziecku oddychanie i pomagają oczyścić nos,
  • nebulizację5.

Jak zapobiec katarowi u niemowlaka?

Profilaktyka kataru u niemowląt nie zawsze musi zakończyć się powodzeniem, ale warto stosować się do kilku zasad, aby zmniejszyć to ryzyko:

  • w okresie zwiększonej zachorowalności na infekcje górnych dróg oddechowych staraj się unikać podczas spacerów miejsc, w których przebywa dużo osób,
  • zachowaj podstawowe zasady higieny,
  • dbaj o odporność – zarówno dziecka, jak i własną,
  • przed spacerem zawsze dobieraj ubranka odpowiednie do pogody, aby dziecko nie zmarzło, ale także nie przegrzało się.

Bibliografia
1. A. Nowicka-Zuchowska, A. Zuchowski, Leczenie przeziębienia i grypy u dzieci, Lek w Polsce VOL 29 NR 11/12’19 (342/343), s. 24.
2. Pediatria po Dyplomie – Przewlekły katar u dzieci – plan postępowania
3. Katar u noworodka i niemowlaka – jak leczyć? – portal DOZ.pl
4. Pediatria po Dyplomie – Przewlekły katar u dzieci – plan postępowania
5. Jak można leczyć katar i kaszel u niemowląt – Nieżyt nosa – Laryngologia – 5000 pytań z pediatrii – Medycyna Praktyczna dla lekarzy (mp.pl), Katar u noworodka i niemowlaka – jak leczyć? – portal DOZ.pl

Korzystanie z serwisu nie zastępuje diagnozy lekarza czy konsultacji farmaceuty, zaleceń lekarza, czy farmaceuty co do przyjmowania leków, a także treści ulotki i Charakterystyki Produktu Leczniczego. Dołożyliśmy wszelkich starań, aby opublikowane opracowania były najwyższej jakości i odpowiadały potrzebom czytelników, a również były zgodne z obowiązującymi przepisami i wytycznymi. Nie ponosimy odpowiedzialności za własne decyzje użytkowników, mogące mieć wpływ na ich zdrowie, prowadzoną działalność gospodarczą lub zawodową.

Zwykle przeziębienie i grypa mogą dawać podobne objawy, szczególnie w początkowej fazie choroby. Dlatego wiele osób nie rozróżnia, z jakim rodzajem infekcji ma do czynienia. Na czym polega różnica między...
Grypa jest zakaźną chorobą wirusową, której szczyt zachorowań przypada na okres od jesieni do wczesnej wiosny. Może być groźna nie tylko dla dorosłych, ale również dla niemowląt i dzieci. Czym...
Katar, czyli nieżyt nosa, to jedna z najpowszechniej występujących dolegliwości i objawów sygnalizujących problemy zdrowotne o różnym tle. To nic innego jak nadprodukcja wydzieliny spowodowana stanem zapalnym błony śluzowej. Skąd...